Şire

ŞİRE:

Şire; sözlük anlamı olarak üzüm ve çeşitli meyvelerin sıkılmasıyla elde edilen suya denir. Gaziantep’te ise şire denilince, üzüm suyu, nişasta ve diğer bazı maddelerle (Ceviz, fıstık vb.) imal edilen tatlılar anlaşılır.

Başlıca şireler; Bastık (Pestil), Sucuk, Muska, Dilme, Tarhana ve Pekmezdir. Kuru üzüm ve incirde çoğu zaman şire tanımı içine girer.

“Şire” terimi, üzüm suyunun kaynatılmasıyla yapılan basdık, sucuk, muska, dilme, tarhana ve pekmez gibi ürünlere verilen genel addır.

Şire yapımı Gaziantep’te çok eskilere dayanır. Şirenin yapımı hangi tarihte ne şekilde başlamış bu kesin olarak bilinmemektedir. Yazılı belge olarak en güzel örnek Evliya Çelebinin Seyahatnamesindeki Antep ile ilgili bölümlerdir.

‘’Şehrin abü havasının letafetinden halkının renk ve ruyları hamret üzeredirler. Zira yazı yaz, kışı kıştır. Daima bağ bağçalarda ayşü işret ederler. Evvela cihan Nara kırk elvan üzümü ve nice kere yüzbin tulum pekmezi ve fıstıklı şirin küfteleri, bağrı bastısı ve nice kere yüzbin deve yükü Arap ve aceme ve Hindistan’a küfretan götürürler ve günagün helvası bir diyarda yoktur ve cümle halkı şirin yediklerinden şirin söylerler.

Nice bağı cihan misali bağçaları varkim güya yalançı cihanın irem bağıdır.’’

Bu yazılı belge bize gösteriyor ki bu yörede o dönem üzüm çeşidi ve bağlar çok ve bakımlıymış. Üzüm şırası ile yapılan tatlı çeşitlerinin (şire) yurt dışına deve yükleri ile gönderilerek ticareti yapılıyormuş. Havanın temiz, insanların sağlıklı ve tatlı dilli oluşunun nedenini Evliya Çelebi beslenmedeki üzüm ürünlerinin çoğunlukta olmasına yorumlamış, çevrenin yeşilliklerinin Dünya’nın cenneti olarak değerlendirilmesi ise çok önemlidir.

Geçmişten günümüze birçok geleneğimizin çağımıza uydurularak devam ettiğini görüyoruz. Bu değişim şire yapımı için de geçerlidir. Bugünün apartman tarzı yerleşim biçiminde evde şire yapmak oldukça zordur.

Ağız tadı alışkanlığı ve sağlıklı bir besin olan şire çeşitlerini bugün için hazır alınmaktadır. Eski Antep evleri şire yapımı için çok müsait olup her evde hayat ve şire yapımı için araç gereç bulunduğu bilinmektedir.

1960’lı yıllara kadar her evde kendi ihtiyacını karşılamak üzere şire yapıldığı bilinmektedir. Bol üzümü olan aileler pazarlama amacı ile de şire yaparlardı. Şire yapımı tüm aile bireylerinin yoğun çalışması ile gerçekleşir, o dönem üretilen şireler daha çok doğuya, Halep’e, Şam’a gönderilirdi.

Apartman düzeni gelişince şire, her evde değil, bu işi ticari amaçla yapan evlerde üretilmeye başlanmıştır. Ulaşım kolaylığı şire çeşitlerini çevreye de tanıtmaya başlamış, evindeki temizliğine güvenilen, kaliteli şire yapanlar, şehirde özel müşterilerine şire satmaya başlamıştır. Çok zahmetli bir iş olduğu için özüne uygun yapanlar sürekli uğraşamamış belli bir ticari saha da bulamamıştır. Şire çeşitleri yörede saklı kalmıştır.

Günümüzde şire, daha modern ve sağlıklı bir biçimde fabrikalarda üretilmektedir.

Şire tatlı meyve usarelerinden ve şekerden yapılabilirse de, asıl hammaddesi, ana unsuru üzüm ve özellikle sonbaharda olgunlaşan dökülgen isimli sarı,beyaz, beyaz küçük taneli üzümden imal edilir.

About admin

Check Also

Yeni Dünya Kebabı

Malzemeler 750 gr. Kebaplık zırh kıyması (tuzu eklenmiş) 1,5 kg. Hafif mayhoş iri ve etli …

Bir cevap yazın